بیماری آنتروتوکسمی در پرورش گوسفند و بز
بیماری آنتروتوکسمی یا قلوه نرمی چیست؟
بیماری آنتروتوکسمی یا پرخوری یا بیماری قلوه نرمی توسط ارگانیسمی به نام کلستریدیوم پرفرنژنس ایجاد میشود و دو زیرگروه اصلی آن، انواع C و D، معمولاً اکثریت قریب به اتفاق موارد را در گوسفندان تشکیل میدهند.
نوع D بیماری آنتروتوکسمی
نوع D بیماری آنتروتوکسمی عمدتاً سمی به نام ε-توکسین (سم اپسیلون) تولید میکند که عامل اصلی آسیب است و معمولاً برههای بالای 2 هفته را تحت تأثیر قرار میدهد. اکثر موارد آنتروتوکسمی در برههای مسنتر، به ویژه آنهایی که رژیم غذایی سرشار از نشاسته (رژیمهای غذایی پرغلات، به ویژه آنهایی که ذرت و یا جو زیادی دارند) مصرف میکنند، به دلیل ε-توکسین است. هنگامی که پس از مصرف بیش از حد غلات، سطوح بالایی از نشاسته وارد روده کوچک میشود، نوع D تکثیر میشود و به سرعت سطوح کشندهای از ε-توکسین تولید میکند. برههایی که در معرض دوزهای بالای سم ε توکسین قرار میگیرند نیز خیلی سریع میمیرند، اما گاهی اوقات برهها در مراحل پایانی زندگی یافت میشوند و معمولاً علائم درد شدید روده (لگد زدن در حالی که به پهلو دراز کشیدهاند) را نشان میدهند. که متأسفانه درمان اغلب بینتیجه است.
در دامداری هایی که عملیات واکسیناسیون گله بر علیه این بیماری اجرا نمی شود، حدود 1 درصد تلفات در بره ها و به طور کلی 2 تا 3 درصد تلفات در گله در اثر ابتلا به این بیماری مشاهده می شود. در صورت شیوع شدید بیماری آنتروتوکسمی، ممکن است تلفات گله به 10 تا 40 درصد نیز برسد. تلفات ناشی از این بیماری به طور معمول پیش از آگاهی دامدار و تنها ظرف چند ساعت رخ می دهد.
نوع C بیماری آنتروتوکسمی
سم بتاتوکسین تولید شده توسط تکثیر نوع C در روده ممکن است در مراحل بعدی زندگی نیز رخ دهد، اما در حیوانات مسنتر توسط پروتئازهای تولید شده توسط پانکراس غیرفعال میشود. یک علامت معمول برههایی که از بتاتوکسین میمیرند، مرگ ناگهانی است. این وضعیت معمولاً در برههای بزرگ تک قلو که شیر زیادی دریافت میکنند، یا برههایی که در شرایط دشوار متولد میشوند و ممکن است کمبود شیر داشته باشند، اما ناگهان در شرایط فراوانی شیر قرار میگیرند (تغییرات ناگهانی آب و هوا در زمستان، جابجایی بین آغلهای مورد نیاز و غیره) مشاهده میشود. تصور میشود که هجوم ناگهانی انرژی به روده کوچک باعث تکثیر سریع جمعیت نوع C و آزادسازی گسترده بتاتوکسین مربوطه میشود.

دلایل بروز بیماری آنتروتوکسمی
دلایل بروز این بیماری شامل تغییر ناگهانی خوراک دام ، مصرف بیش از اندازه خوراک دام ( پرخوری دام )، خوراک دام دارای انرژی بالا، تغذیه نامنظم، افزایش سریع و بدون عادت دهی کنسانتره در خوراک دام ، عدم تامین فضای کافی در آخور و تغذیه بره ها با وزن متفاوت در کنار یکدیگر می باشد. درگیری شدید دام با انگل های داخلی نیز می تواند باعث بروز بیماری آنتروتوکسمی شود. در بره های بیمار، اغلب علائم عصبی مانند تشنج، دندان قروچه، تراکم لایه مخاطی چشم و خروج کف از دهان مشاهده می شود. از دست دادن اشتها، درد در ناحیه شکم و در برخی موارد اسهال آبکی که ممکن است همراه با خون باشد نیز از دیگر علائم شایع در این بیماری است. درمان رضایت بخش و قطعی برای این بیماری وجود ندارد. با این حال، با استفاده از اقدامات پیشگیرانه می توان ابتلا به بیماری پرخوری گوسفند را در گله تا حد زیادی کاهش داد.
واکسیناسیون علیه بیماری آنتروتوکسمی
واکسیناسیون بر علیه این بیماری به وسیله باکتری های كلستريديوم پرفرينجنس نوع D یا سموم آنها صورت می گیرد و معمولا حدود 10 روز بعد، ایمنی مورد نظر در گوسفندان ایجاد می شود. توصیه می شود پیش از ورود بره ها به دوره پرواربندی واکسیناسیون بر علیه این بیماری صورت گیرد. تکرار واکسیناسیون بر علیه آنتروتوکسمی حدود 2 تا 4 هفته پس از اولین تزریق واکسن آنتروتوکسمی انجام می شود. در صورت ورود سریع بره ها به مرتع یا استفاده از تغذیه جداگانه بره های شیرخوار، ممکن است لازم باشد بره ها درسن 6 تا 8 هفتگی برعلیه آنتروتوکسمی واکسینه شوند. در صورت استفاده از مقادیر بالای خوراک دام از نوع کنسانتره، توصیه می شود واکسیناسیون پس از شیرگیری انجام شود. واکسیناسیون میش ها بر علیه این بیماری در زمان آبستنی می تواند تلفات و میزان ابتلای بره ها به بیماری آنتروتوکسمی را تا سن 6 هفتگی کاهش دهد. انجام 2 بار واکسیناسیون برای میش هایی که تاکنون بر علیه این بیماری واکسینه نشده اند ضروری است. 2 تا 4 هفته پس از اولین تزریق، واکسیناسیون تکرار می شود. واکسیناسیون دوم نیز باید حدود 2 تا 4 هفته پیش از بره زایی انجام شود. توصیه می شود تکرار سالانه این واکسیناسیون برای میش ها در 2 تا 4 هفته پیش از بره زایی صورت گیرد. برههایی که از مادران واکسینه شده متولد میشوند، از آغوز مادر محافظت غیرفعال دریافت میکنند. اگر سپس رژیم غذایی پرانرژی غلات مصرف کنند، این محافظت میتواند با محافظت فعال خودشان از طریق قرار گرفتن تحت بالینی در برابر سموم، بیشتر شود. به طور کلی لازم است واکسیناسیون سالانه علیه آنتروتوکسمی برای تمام گوسفندان بالغ از جمله قوچ ها انجام شود. بهتر است حیوانات بیمار واکسینه نشوند.

درمان بیماری آنتروتوکسمی در گوسفند
آنتیتوکسین صرفاً ترکیبی از آنتیبادیها علیه یک سم خاص است و بنابراین پتانسیل خنثیسازی فوری سم را دارد. در هر دو مورد با دامپزشک خود در مورد این گزینههای درمانی مشورت کنید. شواهد میدانی وجود دارد که نشان میدهد گوسفندان در صورت قرار گرفتن در معرض دوزهای تحت بالینی کلستریدیوم پرفرنژنس نوع D، در برابر سم ε ایمنی ایجاد میکنند. عفونت تحت بالینی ممکن است “به طور طبیعی” در حیواناتی که با رژیم غذایی غلات تغذیه میشوند، رخ دهد، زیرا این ارگانیسم در روده تحتانی در شرایطی که اجازه ورود زیاد نشاسته به روده را میدهد، رشد میکند.
درمان پیشنهادی برای این بیماری شامل موارد زیر می باشد:
- استفاده از آنتی توکسین كلستريديوم پرفرينجنس نوع D و C مطابق با دستورالعمل شرکت تولیدکننده (5 میلی لیتر از آنتی توکسین D و C به صورت زیر جلدی)
- استفاده از آنتی بیوتیک ها به ویژه پنی سیلین
- استفاده از داروهای ضد اسید، به صورت خوراکی
- استفاده از داروهای ضد نفخ
- مصرف مسکن
- تجویز تیامین درون عضله ای برای پیشگیری یا درمان آنسفالومالاسی
- درمان های کمکی مانند تزریق داخل وریدی یا زیر جلدی مایعات و کورتیکواستروئیدها
- استفاده از پروبیوتیک ها پس از درمان به وسیله آنتی بیوتیک ها در جهت بهبود فلور میکروبی در دستگاه گوارش

استراتژیهای حفاظتی در برابر بیماری آنتروتوکسمی در گوسفند
در مورد بیماری آنتروتوکسمی گوسفند، دو استراتژی اصلی حفاظتی، واکسیناسیون و مدیریت تغذیه هستند که مؤثرترین برنامه، ترکیبی از این دو است. مدیریت تغذیه نسبتاً ساده است: تمام تنظیمات مربوط به رژیمهای غذایی پرنشاسته (بر پایه ذرت و یا جو) باید به آرامی انجام شود. یکی دیگر از استراتژیهای مؤثر تغذیه، جایگزینی بخش عمدهای از جزء نشاستهای رژیم غذایی (ذرت و یا جو) با یک مکمل انرژی است که جذب انرژی کندتر و پایدارتری از شکمبه و روده تحتانی دارد. چنین مکملی میتواند یک ماده خوراکی فیبر غیر علوفهای با قابلیت هضم بالا مانند پوسته سویا باشد. جایگزینی بخش عمدهای از جزء نشاستهای با پوسته سویا هنگام تغذیه اولیه برهها و سپس جایگزینی آهسته آن با ذرت و یا سویا، ایمنترین و مؤثرترین وسیله برای تطبیق برهها با رژیم غذایی پرغلات است. این امر به ویژه در برههای مسنتر که از رژیم غذایی علوفهای (مانند برههای پرورش یافته در مرتع) جدا شده و رژیم غذایی مبتنی بر غلات (هنگام ورود به آخور) دریافت میکنند، مفید است. برههایی که از سنین پایین در معرض خوراکهای نشاستهای بالا قرار میگیرند، در معرض خطر بسیار کمتری هستند، زیرا ممکن است از طریق مصرف غلات که باعث قرار گرفتن منظم در معرض سم میشود، شانس ایجاد ایمنی در برابر سطح تحت بالینی سم را داشته باشند. واکسیناسیون یکی دیگر از استراتژیهای مهم محافظتی است. انواع مختلفی از واکسنها برای محافظت در برابر سم ε و β موجود است و بسیاری از آنها همچنین در برابر کلستریدیوم تتانی (ارگانیسمی که باعث کزاز میشود) محافظت ایجاد میکنند که یک مزیت مهم اضافی است. کزاز یک بیماری وحشتناک است و تا حد زیادی میتوان آن را با یک برنامه واکسیناسیون از بین برد. محافظت در برابر کزاز به ویژه در برههایی که در برنامههای زایمان در مرتع در فضای باز نگهداری میشوند، بسیار مهم است، زیرا آنها بیشتر مستعد ابتلا به عفونت از این ارگانیسم عمدتاً خاکزاد هستند. کارآمدترین و مؤثرترین راه برای محافظت از برهها در ۶۰ روز اول زندگی، ایمنسازی مادران آنهاست، همانطور که در شکل ۱ نشان داده شده است. این شکل خلاصهای از مطالعهای است که در آن غلظت آنتیبادی در گردش علیه سم ε تحت چندین برنامه واکسیناسیون اندازهگیری شد. در این کار، میشها به یک گروه واکسیناسیون (توکسوئید کلستریدیوم پریفرینجنس نوع C و D که ۳ هفته قبل از برهزایی به آنها داده شد) یا به یک گروه کنترل که هیچ واکسنی دریافت نکردند، اختصاص داده شدند. همانطور که میبینید، میشهای واکسینه شده پاسخ آنتیبادی سریعی ایجاد کردند که با گذشت زمان کاهش یافت و مهمتر از آن، برههای آنها نیز پس از مصرف آغوز، دوز زیادی از آنتیبادی را در بدو تولد دریافت کردند. در واقع، سطح آنتیبادی در برهها پس از مصرف آغوز حتی بالاتر از مادران آنها بود. البته سطح آنتیبادی در برههای مادران واکسینه شده با گذشت زمان کاهش یافت، اما نویسندگان حدس زدند که برهها تا ۱۲ هفتگی به اندازه کافی محافظت میشوند. دامدارانی که از این پروتکل (ایمنسازی میشها ۳ هفته قبل از تولد) استفاده کردهاند، موارد بسیار کمی از انتروتوکسمی در برهها مشاهده کردهاند و برخی تصمیم گرفتهاند که از ایمنسازی برهها به طور کلی صرف نظر کنند، به خصوص اگر برهها در کل دوره رشد در سطح بالایی از تغذیه نگه داشته شوند. این عمل باعث صرفهجویی در نیروی کار و موانع مرتبط با نیاز به رعایت دورههای مناسب منع مصرف برای کشتار پس از ایمنسازی میشود. این میتواند یک دوره طولانی برای یک پروتکل ایمنسازی کامل (ایمنسازی اولیه و به دنبال آن ایمنسازی ثانویه ۳ هفته بعد) باشد، زیرا زمان منع مصرف برای کشتار ۳ هفته است و یک دوره منع مصرف کلی ۶ هفتهای برای کشتار برای پروتکل ایمنسازی کامل برهها ایجاد میکند.
لازم به ذکر است که همه میشهای واکسینه شده، در دوران بارداری قبلی یا در زمان بره بودن، قبلاً علیه انواع C و D واکسینه شده بودند. برای رسیدن به سطح محافظتی از پاسخ آنتیبادی، دو نوبت واکسیناسیون (اولیه و ثانویه) لازم است. پس از واکسیناسیون اولیه و ثانویه، تنها یک نوبت واکسیناسیون یادآور برای دستیابی به محافظت مؤثر مورد نیاز است. نکته دیگر این است: حداقل زمان لازم قبل از زایمان برای واکسیناسیون مادر چقدر است تا برهها همچنان محافظت کافی را دریافت کنند؟ توصیه زمانی بین ۷ تا ۱۰ روز است، زیرا اکثر واکسیناسیونهای یادآور پاسخ آنتیبادی سریعی را ایجاد میکنند. باز هم، بهتر است ۳ هفته کامل قبل از زایمان انجام شود، اما در بیشتر شرایط مدیریتی، ما فقط یک حدس آگاهانه در مورد تاریخ زایمان میشها داریم. بر این اساس، اگر این دوره کمتر از ۶ هفته باشد، توصیه میشود ۲ هفته قبل از اولین روز دوره زایمان واکسیناسیون سورت گیرد. اگر بیشتر از ۶ هفته باشد، ممکن است تقویت دوباره میشهای دیررس مفید باشد. باید بدانید برای محافظت از حیوانات در برابر ارگانیسمهای کلستریدیوم، چندین واکسن وجود دارد. مقرونبهصرفهترین واکسن، واکسنهایی هستند که فقط در برابر کوستریدیم پرفرنژنس نوع C و D به علاوه C. tetani (T) محافظت میکنند و اغلب واکسن “CDT” نامیده میشوند. واکسنهای پیچیدهتر و گرانتری نیز وجود دارند که در برابر سایر ارگانیسمهای کلستریدیوم محافظت ایجاد میکنند. این واکسنها ممکن است در درمان گوسفندان با ارزش بالا جایگاه داشته باشند، اما ممکن است در بسیاری از شرایط مقرونبهصرفه نباشند.
نتیجهگیری: مادران باردار قبلاً واکسینه شده را 2 هفته قبل از اولین برههای ماده با “CDT” واکسینه کنید. ممکن است برای برهها (2 واکسیناسیون “CDT” با فاصله 3 هفته) پس از تقریباً 60 روزگی، به محافظت اضافی نیاز باشد، بهویژه اگر این برهها به رژیم غذایی غلات عادت نکرده باشند. ایمنسازی برهها در اوایل زندگی یک برنامه محافظتی مؤثر نیست.

منبع: واحد تحقیق و توسعه مجتمع صنایع تبدیلی دستچین عالی
مشاهده قیمت خوراک دام و خرید خوراک دام از کارخانه تولید خوراک دام دستچین عالی
خوراک دام سبک: کنسانتره گوسفند پرواری ، کنسانتره عمومی گوسفند ، کنسانتره میش شیرده ، کنسانتره میش آبستن سنگین ، کنسانتره فلاشینگ گوسفند ، کنسانتره استارتر بره و بزغاله
خوراک دام سنگین: انواع کنسانتره گاو شیری ، کنسانتره گاو انتظار زایش (گاو آبستن) ، کنسانتره تلیسه (گاو غیرشیری) ، کنسانتره گاو خشک ، کنسانتره گوساله پرواری ، کنسانتره استارتر گوساله
فیلم کوتاه از فرآیند تولید در کارخانه خوراک دام دستچین
1- مواد اولیه (جو، ذرت، کنجاله های سویا، کلزا، آفتابگردان، سبوس گندم) وارد کارخانه خوراک دام شده، مواد اولیه پس از بازدید و در صورت لزوم کنترل کیفیت آزمایشگاه تخلیه می گردند. 2- چنانچه ضایعاتی در مواد اولیه وجود داشته باشد جداسازی می گردند. 3- نهاده ها آسیاب شده و به ذرات ریز متناسب با تغذیه دام هدف تبدیل می شوند. مجموعه مواد اولیه شامل غلات و کنجاله های آسیاب شده وارد میکسر می شوند. همزمان ریز مغذی های خاص که بطور طبیعی در نهاده ها وجود ندارند به ترکیب افزوده می گردند. مواد به طور یکنواخت و همگن با یکدیگر مخلوط می شوند. 4- مواد مخلوط شده وارد دستگاه کاندیشنر می شوند. ملاس چغندر برای خوش خوراک شدن و چسبندگی ذرات به مخلوط اضافه می گردد. همزمان تزریق بخار به منظور میکروب زدایی، پخت و تسهیل هضم خوراک در دستگاه گوارش دام انجام می گردد. 5- محصول نهایی در دستگاه پلت ساز تحت فشار بالا قرار می گیرد. طی این فرآیند مواد به کنسانتره پلت (توده های فشرده فشنگی) تبدیل می شوند. 6- دانه های پلت به مدت معینی تحت جریان شدید هوا قرار می گیرند. در این فرآیند دانه های پلت رطوبت خود را از دست داده، خشک و خنک می گردند. 7- انتقال به سیلوهای نگهداری و بارگیری به مقصد مراکز مصرف.
فیلم کوتاه در باره کالبد شکافی گوسفند و تشخیص علت مرگ گوسفند
در این ویدیو کالبد شکافی گوسفند انجام می گیرد تا علت مرگ گوسفند مشخص شود. زیاده روی در خوردن دانه های غلات (در این ویدیو دانه های گندم) و سپس نفخ شکم گوسفند، باعث مرگ گوسفند شده است. علت های شایع نفخ شکم گوسفند عبارتند از: تغذیه گوسفند با علوفه سبز تازه به خصوص شبدر ، یونجه و ….. به مقدار بیش از اندازه ( پرخوری گوسفند )، تغذیه گوسفند با دانه های غلات مانند جو ، ذرت ، گندم و ….. به مقدار بیش از اندازه و بدون رعایت دوره عادت پذیری گوسفند، تغذیه گوسفند با کنسانتره حاوی مقدار بالای غلات مانند جو، ذرت، گندم و … به مقدار بیش از اندازه و بدون رعایت دوره عادت پذیری، …..
فیلم کوتاه از یک مزرعه پرورش گوسفند مدرن صنعتی
فیلم آموزشی نمونه یک مزرعه پرورش گوسفند مدرن و صنعتی که تا حدود زیادی راه و رسم پرورش گوسفند در دنیای صنعتی امروز را به علاقه مندان به پرورش گوسفند نشان می دهد. دراین فیلم با خوراک دهی در یک واحد صنعتی، شیردهی به بره به روش تغذیه خزشی ، از شیر گرفتن بره ، دوره جایگزینی شیر با خوراک خشک و جمع آوری کود به روش صنعتی آشنا شوید.
فیلم کوتاه از یک مزرعه پرورش گوسفند در یک روستا در انگلستان
اطمینان یافتن از تولد بره های سالم به بهبود اقتصاد دامداری کمک می کند. در این فیلم کارگر مزرعه به محض ظاهر شدن علائم زایمان گوسفند اقدامات کمکی جهت تسهیل زایش گوسفند را آغاز می کند. بدین ترتیب از سالم به دنیا آمدن بره ها اطمینان حاصل می شود. وی پس از زایمان گوسفند نیز سایر اقدامات حیاتی لازم را برای حفظ بره تازه به دنیا آمده انجام می دهد.
فیلم کوتاه معرفی گوسفند نژاد رومانف
گوسفند رومانف در اصل متعلق به دره ولگا واقع در شمال غرب مسکو در روسیه است، میش رومانف می تواند در هر فصلی از سال بره زایی داشته و چهار، پنج و حتی شش قلوزایی داشته باشد.
فیلم کوتاه معرفی گوسفند نژاد شاروله
یکی از سودزاترین و راحت ترین نژادها برای پرورش گوسفند ، پرورش گوسفند شاروله است که مبدأ اولیه آن کشور فرانسه بوده است. گوسفند نر شاروله به طور متوسط ۱۳۰ کیلوگرم گوسفند ماده شاروله تا ۹۰ کیلوگرم وزن دارد.
فیلم کوتاه معرفی گوسفند نژاد سافولک
پرورش گوسفند نژاد سافولک از محبوبیت زیادی برخوردار است. علت آن رشد سریع و افزایش وزن نسبتاً ناگهانی آن است. نسبت زیادی از وعده غذای گوسفند سافولک به بافت پروتئینی و تولید گوشت تبدیل می شود. در تولید مثل گوسفند سافولک هم نسبتاً فعال هستند و لذا پرورش گوسفند سافولک در اروپا و آمریکا بسیار متداول است.
فیلم کوتاه معرفی بز نژاد سانن
شناخت بز سانن و بز آلپاین از نظر ظاهری در این ویدیوی آموزشی کوتاه می تواند به افرادی که برای اولین بار به موضوع پرورش بز سانن و پرورش بز آلپاین فکر می کنند کمک کند.
فیلم کوتاه معرفی بز نژاد آلپاین
بز آلپاین ، نژادی با جثه نسبتاً بزرگ هستند. مقدار تولید شیر بز آلپاین بالاست و از این نظر شهرت دارند. زایمان بز آلپاین فصلی و در هر بار زایش از یک تا چهار بزغاله به دنیا می آورد. این ویدیوی آموزشی کوتاه می تواند به افرادی که برای اولین بار به موضوع پرورش بز آلپاین فکر می کنند کمک کند.
فیلم کوتاه در باره پرورش گوسفند در کشور پرجمعیت هندوستان
پرورش گوسفند در کشور جهان سومی هندوستان از رونق بسیار زیادی برخوردار است. در هند کشاورزی به صورت وسیعی رواج دارد و قیمت علوفه مورد نیاز نیز پائین است. بازار پرمصرف گوشت برای تأمین نیاز غذایی جمعیت زیاد باعث شده است تا پرواربندی گوسفند در تمام نواحی آن پر رونق و سودزا باشد. در این کشور گوسفند با تغذیه مناسب 40 تا 50 کیلوگرم وزن خود را طی مدت 10 تا 12 ماه به دست می آورد. گوسفند زنده تقریباً نصف قیمت گوسفند ذبح شده تمام می شود و هر گوسفند تقریباً به 2 کیلوگرم خوراک نیاز دارد. رسیدگی منظم و برنامه ریزی و هزینه مناسب، سود زیادی را برای پرورش دهندگان گوسفند در کشور هند به همراه دارد.
فیلم چگونگی تولید سیلاژ ذرت بسته بندی
ذرت علوفه ای بسته بندی و عمل آوری شده یا سیلوی ذرت تخمیر شده یکی از اصلی ترین اجزای تشکیل دهنده خوراک دام در دامداری ها و گاوداری ها و مراکز پرورش گاو شیری است. در این ویدیوی آموزشی با چگونگی تولید سیلوی ذرت بسته بندی شده به صورت استاندارد آشنا می شوید.
فیلم خلاصه شده از جمع آوری ذرت علوفه ای تا عمل آوری سیلاژ ذرت
فرآیند جمع آوری ذرت علوفه ای ، فشرده سازی ذرت علوفه ای و پوشاندن سیلاژ ذرت.
فیلم عمل آوری سیلاژ ذرت
عمل آوری سیلاژ ذرت علوفه ای شامل مراحل برداشت ذرت علوفه ای ، حمل ذرت علوفه ای ، فشرده سازی ذرت علوفه ای ، سیلو کردن ذرت علوفه ای.